Trong dòng chảy lịch sử của mỹ thuật nước nhà, Gốm Chu Đậu kiêu hãnh vươn lên và được xem là một trong những đỉnh cao của gốm cổ Việt Nam. Tuy nhiên, để nhận được sự kính trọng và ngưỡng mộ từ giới học giả, chuyên gia văn hóa cho đến những nhà sưu tầm quốc tế, vẻ đẹp hình thức là chưa đủ.
Người đời suy tôn Gốm Chu Đậu bằng hai danh xưng vô cùng cao quý: “Gốm Đạo” và “Gốm Bác Học”. Bởi lẽ, dòng gốm này không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn ẩn chứa những bài học đạo lý sâu sắc, kết tinh tư duy thẩm mỹ, đời sống tinh thần và kỹ nghệ thủ công của người Việt trong thời kỳ hưng thịnh. Hãy cùng Công Ty Cổ Phần Tinh Hoa Gốm Sứ Chu Đậu giải mã những tầng ý nghĩa uyên bác ẩn sau lớp đất nung này.
1. Gốm Bác Học: Nơi Cái Đẹp Song Hành Cùng Trí Tuệ
Khác với những dòng gốm dân gian thông thường chỉ chú trọng vào công năng, Gốm Chu Đậu thể hiện một trình độ tri thức, mỹ học và kỹ thuật chế tác đạt đến độ hoàn mỹ. Danh xưng “Gốm Bác Học” xuất phát từ những yếu tố cốt lõi:
-
Tư duy sáng tạo mang tầm vóc thời đại: Sự uyên bác của Gốm Chu Đậu được minh chứng rõ nét qua chiếc bình hoa lam lịch sử hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Topkapi Saray, Istanbul. Việc nữ nghệ nhân Bùi Thị Hý tự tin phóng bút lưu danh “Thái Hòa bát niên, Nam Sách châu, tượng nhân Bùi Thị Hý bút” lên tuyệt tác vươn tầm quốc tế đã cho thấy một tư duy nghệ thuật vô cùng vượt trội, nơi cái đẹp luôn đi cùng trí tuệ, sự tinh tế và tinh thần Việt.
-
Bản sắc thuần Việt độc tôn: Giữa sự ảnh hưởng mạnh mẽ của các nền văn hóa lân cận, Gốm Chu Đậu vẫn kiên định với lối đi riêng. Các nghệ nhân không sao chép, mà chắt lọc những gì tinh túy nhất của thiên nhiên để đưa vào tác phẩm. Lớp men tro trấu độc bản chính là minh chứng cho sự tìm tòi, sáng tạo không ngừng nghỉ của những khối óc tài hoa.
2. Gốm Đạo: Triết Lý Âm Dương Ngũ Hành Và Bài Học Nhân Sinh
Nếu “Bác Học” là phần Trí, thì “Đạo” chính là phần Hồn của Gốm Chu Đậu. Mỗi một sản phẩm ra đời đều là một “vũ trụ thu nhỏ”, chuyên chở những thông điệp phong thủy và đạo lý thiêng liêng của cha ông.
-
Dáng gốm Bát Tự – Cân bằng Âm Dương: Dáng bình gốm Chu Đậu (đặc biệt là chiếc bình tỳ bà và bình củ tỏi) thường được vuốt theo hình bát tự. Đây là biểu tượng của thái cực, thể hiện sự vận động luân hồi, giao hòa âm dương của đất trời. Dáng gốm hàm chứa lời răn dạy về lối sống đạo đức, sự cân bằng, dung hòa giữa con người với tự nhiên và xã hội.
-
Hội tụ Ngũ Hành: Nghề làm gốm Chu Đậu là một quá trình kết tinh giữa kỹ thuật và cảm xúc, nơi hội tụ trọn vẹn sức mạnh của 5 yếu tố phong thủy: Thổ (đất sét tinh luyện) – Thủy (nước sông quê hòa quyện nhào nặn) – Mộc (lớp men tro trấu mộc mạc mà sang trọng) – Hỏa (ngọn lửa thiêng rực cháy trong lò) – Kim (âm thanh đanh vang, trong trẻo như kim loại khi gõ vào cốt gốm). Sự vận hành sinh – khắc này mang lại trường năng lượng vượng khí, bình an cho gia đạo.
-
Đạo lý qua từng nét vẽ: Ngôn ngữ tạo hình trên gốm Chu Đậu vô cùng thanh tao và gần gũi, phản ánh trung thực nền văn minh đồng bằng châu thổ sông Hồng. Hình ảnh hoa sen dạy ta về sự thanh tao phiền não; hoa cúc nhắc nhớ lòng hiếu thảo, sự trường thọ; hình ảnh chim, cá tự do mang khát vọng về cuộc sống ấm no, thái bình.
Lời Kết
Gọi Gốm Chu Đậu là “Gốm Đạo, Gốm Bác Học” quả thực không ngoa. Vượt lên trên giới hạn của những vật dụng gia dụng hay đồ trang trí thông thường, Gốm Chu Đậu đã trở thành một cuốn sách lịch sử sinh động, một bảo vật phong thủy hàm chứa những giá trị nhân văn cao đẹp.
Thấu hiểu sâu sắc sứ mệnh thiêng liêng ấy, đối với chúng tôi, việc phát triển doanh nghiệp không đơn thuần là sản xuất hàng hóa, mà là hành trình bảo tồn giá trị truyền thống, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Chúng tôi nguyện dốc lòng giữ gìn một phần ký ức văn hóa dân tộc và chuyển hóa ký ức ấy thành những sản phẩm có thể tiếp tục được yêu mến, sử dụng và trao truyền trong đời sống hiện đại.
